على رمضان اوسى

47

روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى )

بگفته ايرلاند : پادشاه عراق فيصل اوّل كوشيد تا نظر شيعه را به خود جلب كند . لذا در دسامبر سال 1923 م ( 1302 ه . ش ) رسما به زيارت نجف و كربلا رفت ، ولى با مخالفت شديدى از جانب مردم مواجه شد . زيرا وى نقشهء اجراى انتخابات و تشكيل مجلس مؤسّسان ، كه مأموريت تائيد قرارداد لوزان و تدوين قانون اساسى را به عهده داشت ، در سر مىپروراند . « 12 » در 13 ژانويه 1926 م ( 1305 ه . ش ) قراردادى بين عراق و انگليس منعقد شد . در پنجم ژوئن همان سال قرارداد ديگرى بين عراق و تركيه و انگليس منعقد گرديد كه در آن مرز دو كشور مشخّص مىشد . و بر حسن همجوارى بين تركيه و عراق تأكيد مىنمود . هدف از اين قرارداد ، كاهش دادن شدّت مخالفت مردم و دلجويى ميانه‌روها از مخالفين بود . در چهاردهم دسامبر سال 1927 م ( 1306 ه . ش ) قرارداد ديگرى با انگلستان منعقد گرديد ، ولى اين قرارداد بسيار كمتر از آن چيزى بود كه عراقىها انتظار آن را داشتند . نقطه مثبت در اين قرارداد اين بود كه انگليس عضويّت عراق در سازمان ملل را در سال 1932 م ( 1311 ه . ش ) تائيد مىكرد ، به شرط اينكه روند پيشرفت كنونى عراق حفظ شود و امور عراق در خلال اين مدّت به خوبى بگذرد . امّا اين مطلب با روحيّه مبارز مردم ، در تضادّ بود . لذا موجب شدّت و بالا گرفتن مبارزه شد و به همين جهت در هفتم ژانويه سال 1928 م ( 1307 ه . ش ) نخست وزير ناچار به استعفاء گرديد . « 13 » لونكريك ، مستشرق انگليسى در كتابش ( عراق بين 1900 - 1950 ) مىگويد : سال 1928 م ( 1307 ه . ش ) به سه علّت داراى اهميّت سياسى خاصّى است . از آن جمله : ظهور شيعه بدون اينكه از قبل دلائلى بر پيدايش اين عنصر به عنوان نيروى سياسى در صحنه وقايع كشور موجود باشد . « 14 »

--> ( 12 ) - موسوعة عتبات المقدسة : 1 / 303 - 304 . ( 13 ) - مقدمة فى دراسة عراق المعاصر : ص : 73 - 88 . ( 14 ) - موسوعة عتبات المقدسه : 1 / 305 .